Say cheese! Tenzij je vegan bent. Of André van Duin…

We leven in een ernstig verdeelde wereld tegenwoordig. Zeggen ze nu. Zou door sociale media komen. Nog nooit zouden de meningen zo verdeeld zijn als nu. Maar is dat echt zo?

Zijn de reacties in deze recente Say Cheese Selfie video op YouTube typisch voor deze tijd? Of van alle tijden?

Iedereen claimt vrijheid van meningsuiting. Iedereen wil respect. Tegelijkertijd wordt kritiek niet meer geaccepteerd. Kritiek wordt als een persoonlijke aanval ervaren.

Eerlijk gezegd gebeurt mij dat ook regelmatig. Ik snap vaak niet waarom mensen niet zien wat ik zie.

In mijn onbewuste brein slaat er dan meteen een zekering door.

Op het moment dat dat gebeurt weet ik dat ik me beter stil kan houden. Maar de onbewuste automatische piloot reageert niet op trage bewuste pogingen om schade te beperken.

Mijn ogen spreken boekdelen. Mijn tone of voice wordt agressief dominant. Ik word de Hulk. Ken je die groene woeste sterke man uit tv-series en films in de jaren zeventig en de remake in 2008?

Actie. Reactie.

Actie. Reactie.

Het houdt nooit op.

Als je je mee laat zuigen.

Actie. Reactie.

Je weet dat je er niets mee opschiet. Je herkent het bij anderen meteen als ze de controle over zichzelf verliezen. Waarom heb je jezelf dan niet in de hand?

Onbegrip.

Wanneer gaat het fout? Als ik me onbegrepen voel.

Schrijven helpt, zeggen therapeuten.

Ik heb het gevoel dat zij verkeerd begrepen worden.

Schrijven helpt als je er rustig voor gaat zitten en de tijd neemt om je gedachten te ordenen. Als je vragen die door je hoofd spoken rationeel probeert te beantwoorden.

Schrijven helpt niet als je op sociale media je impulsief laat ophitsen door onruststokers.

Schrijven help niet als je je in dezelfde agressieve tone of voice als anderen op sociale media in oneliners en hashtags je frustraties vrij baan geeft.

Vroeger was alles beter? Nee. Wel anders. Ook toen hadden mensen de behoefte om hun eigen frustraties over ontwikkelingen in de maatschappij en de politiek te delen met een groter publiek.

Op de School voor de Journalistiek in Utrecht moest ik in 1986 een paper schrijven over de dagelijkse rubriek met ingezonden brieven in de krant.

Die brievenrubrieken waren destijds voor veel mensen gevoelsmatig de enige mogelijkheid om hun persoonlijke opinie met het grote publiek te delen.

Internet bestond nog niet.

Vrijwel iedereen die reageerde had het idee dat de overgrote meerderheid van de lezers als vanzelf het met hun ingezonden stuk eens zou zijn.

Woorden werden zorgvuldiger gekozen dan nu op sociale media.

Minder impulsief. Geen copy paste. Dat kon niet op ouderwetse schrijfmachines. Als je een zin wilde verbeteren moest je eigenlijk het hele betoog opnieuw schrijven.

Nog een reden om goed na te denken voor je als een razende begint te tikken. Je woorden zorgvuldig afwegen.

Niet iedere brief kwam in de krant.

Bijna iedere brief voor de rubriek bevatte de woorden “ik ben van mening dat” … “en velen met mij.”

Er was één groot verschil met de reacties op sociale media tegenwoordig. De brieven werden netjes ondertekend met de eigen naam en de woonplaats van de abonnee van de krant.

Mensen waren nog trots op hun eigen mening. Durfden daar nog voor uit te komen.

Op sociale media verschuilen mensen zich achter een alias. Ze wanen zich dan vrij om andere mensen die ze nog nooit gesproken hebben grof te beledigen, te bedreigen en te vernederen. Op een manier waarop ze zelf nooit aangesproken zouden willen worden.

Als gij niet wil wat u geschiedt, doe dat ook een ander niet, schijnt in de bijbel te staan. Gelovigen weten waar. Lucas 6: 31.

Iedereen die niets te maken wil hebben met Christelijke woorden, maar wel met de geschiedenis wijs ik er op dat dezelfde wijsheid ook in veel andere filosofische en religieuze tradities wordt teruggevonden.

Het is de gulden regel van het confucianisme. Confucius, een wijze uit China, wordt wel beschouwd als de bedenker van dit gezegde. Ook bijvoorbeeld in teksten van het taoïsme, hindoeïsme, boeddhisme en het jodendom vind je deze ethische leefregel terug.

“Ja, maar”, willen sommige mensen nu meteen reageren. “Dan kun je beter niets meer zeggen. Mensen moeten leren om met kritiek om te gaan. Niet alles moet persoonlijk opgevat worden.”

Ben ik het ook volkomen mee eens. En de Hulk ook. Stoppen met impusief reageren. Even tot tien tellen. “Ik wil het controleren, ik wil er vanaf”, zegt de Hulk. Ik ook.

Geen zelfcensuur, maar zelfcontrole.

We zijn vrij om te zeggen wat we willen als we onze woorden zorgvuldig afwegen.

Niet automatisch actie, reactie.

Niet automatisch rekening houden met de gevoeligheden van iedereen. Dan ontstaat er een onleefbare samenleving.

André van Duin toonde dat in de jaren zeventig feilloos in een sketch waarbij het publiek telefonisch inspraak kreeg op de tekst van een liedje dat hij improviseerde op de bühne. Belt u maar…

Dames en heren! Als er in het nu volgende liedje iets voorkomt waar u het niet mee eens bent, dan staat hier een telefoon waardoor u onmiddelijk kunt
reageren. daar gaan we:

André begint te zingen.

Twee chinezen liepen s…

Er wordt gebeld.

“Is dat nou nodig om daar steeds weer chinezen bij te halen? Waarom nou juist Chinezen? U kunt toch ook wel eens over een ander zingen?”

Twee belgen liepen sa…

“Toch niet weer die Belgenmoppen he! Daar word ik nou doodziek van he! U kunt toch wel een liedje zingen zonder grappen te maken ten koste
van andere mensen.”

Twee Nederlanders liepen samen op de paarse hei, ze lie…

“Ik ben zelf een enorme natuurliefhebber en ik vind het bijzonder vervelend dat die twee mensen op de paarse hei gaan lopen, he. Er wordt toch al zoveel
vernield in de natuur. De hele hei wordt vertrapt! Mensen kunnen toch ook wel ergens anders gaan lopen dan op de paarse hei?”

Twee Nederlanders liepen zomaar ergens op de straat. ‘t Gesprek ging over Ajax en ze…

“Hoezo? Wat-wat mankeert er aan ajax? Ik ben zelf een fanatiek Ajaxfan. Als u aan Ajax kom dan kommu aan mijn, hebbu dat goed begrepen?”

Twee Nederlanders liepen zomaar ergens op de straat. ‘t Gesprek ging over voetbal en u weet wel hoe dat gaat. Ze gingen een café in en bestelden daar een pils,

“Eh, met de stichting Alcohol. Weg met alcohol. We proberen op allerlei manieren mensen duidelijk te maken dat alcohol volksvijand nummero een is.
Als u er nou eens vrolijk over gaat zingen voltrekt zich een…”

Twee Nederlanders liepen zomaar ergens op de straat. ‘t Gesprek ging over voetbal en u weet wel hoe dat gaat. Ze gingen een café in en bestelden een kop koffie. De een woonde op een flat en de ander op een hoffie.

“U heeft er waarschijnlijk geen idee van dat… dat er een woningnood heerst in Nederland. Ik woon nou al vijf jaar op een zolderkamertje. ‘t Is voor mij
niet leuk om dan te horen lekker op een mooie flat wonen en die ene woont zelfs op een heerlijk hoffie ook! Bah!”

Twee Nederlanders liepen zomaar ergens op de straat. ‘t Gesprek ging over voetbal en u weet wel hoe dat gaat. Ze gingen een café in en bestelden een kop koffie. De ene met een koekje en de ander met een toffie! de…

“Zeg! Weet u wel dat toffees heel slecht zijn voor het gebit, he? Veertig procent van de mensheid heeft een slecht gebit! Dan gaat u nog gezellig zingen over een toffie bij de koffie. Helemaal gek geworden!”

Twee Nederlanders liepen zomaar ergens op de straat. ‘t Gesprek ging over voetbal dus u weet wel hoe dat gaat. Ze gingen een café in en bestelden een kop thee. De een kreeg er een koekje bij en de ander zelfs twee!

Geen telefoon? Pfoe! Gaan we verder: ehhh

Ze stapten in de auto en ze reden dadelijk weg,

“Hé, ja hallo, met Veilig Verkeer Nederland. Waarom doen die mensen niet eerst hun autogordel om? Hè?”

Ze stapten in hun auto en ze deden hun autogordel aan, ze rookten een sigaartje en…

“Uche! Roken is slecht voor de gezondheid! Uchuaaah!”

Ze namen samen een snoepje. Sorry! De een die at een appel en de ander een banaan. Ze hielden van de Betuwe dus reden richting Tiel…

“Ik vind dit een duidelijke sluikreclame voor jam als ik eerlijk ben.”

Ze reden en ze reden zo maar kriskras door het land…

Wat nou weer?

“Met wie spreek ik?”

Met van Duin…

“Dan ben ik verkeerd verbonden!”

Wat zei ik nou? Oh ja…

Ze reden en ze reden zo maar kriskras door het land, en kwamen toen uiteindelijk op een nudistenstrand…

…op een gewoon strand, niks aan de hand, gewoon strand. Twee dames in bikini in en in een
badpak met een jas aan lagen te zonnen in het zand en dat vonden die twee mannen allebei zeer interessant. Maar als ik zeg wat toen gebeurde gaat de telefoon…

“Ja u spreekt met de Nederlandse vereniging van tekstschrijvers. Ik vind uw
liedje weinig inhoud hebben. Het zou veel leuker zijn als het bijvoorbeeld over Chinezen ging of over Belgen die over een paarse hei lopen. Die het hebben
over Ajax. Die drinken bijvoorbeeld een pils met een toffee erbij. Die doen hun autogordel eh niet om, he. Die roken een sigaartje, nemen een snoeppie en jam en komen terecht op een nudistenstrand met allemaal meiden in bikini. Dat zou toch veel leuker zijn? ik begrijp niet dat u zo’n onbenullig lied maakt!”

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You May Also Like